Categorieën
Natuurmonumenten

Oplossingen tegen verdroging Zeeuwse natuur

Lees hier de brief aan Provincie Zeeland en Waterschap Scheldestromen

Urgentie voor natuur

De natuur heeft deze zomer flinke klappen gehad. Door opdrogende waterplassen en poelen, krimpt het leefgebied van vissoorten en amfibieën. Bossen worden kwetsbaar voor aantastingen en ziektes. Weidevogels hebben de grootste moeite om voedsel uit de grond te halen in de uitgedroogde bodem, waardoor het broedsucces fors lager is. Jonge kustvogels sterven door gebrek aan voedsel door uitdroging van hun foerageergebieden. De aaneenschakeling van droge periodes bezorgt de natuur klap op klap. Uiteindelijk leidt dit tot onomkeerbare schade, bijvoorbeeld door het inklinken van veen in de onderegrond (waarbij ook veel CO2 vrijkomt). Het ecosysteem verzwakt, de biodiversiteit neemt af en de kans bestaat dat er plant – en diersoorten in Zeeland uitsterven.

Noodmaatregelen

Om ernstige schade aan natuur te voorkomen hebben natuurbeheerders dit jaar op een aantal plekken water uit sloten en kreken gepompt en over het maaiveld en drooggevallen laagtes uit laten vloeien. Bijvoorbeeld in de Hoedekenskerkepolder. Dit zijn noodmaatregelen die voorkomen dat we kostbare natuur verliezen. Uiteindelijk moeten we toe naar structurele oplossingen en een robuust watersysteem dat meer gericht is op het vasthouden van water in combinatie met hogere peilen.

Werken aan robuust watersysteem

Met een ander waterbeheer gericht op vasthouden van water wordt de totale watervoorraad vergroot. Door het jaar heen valt er voldoende regen. Door regenwater minder snel of helemaal niet af te voeren en oppervlaktewaterpeilen te verhogen, kan water in de bodem worden opgeslagen. Natuurgebieden kunnen een belangrijke rol spelen bij het vasthouden van water door maatregelen te nemen om de grondwaterstand te verhogen en zo een robuustere watervoorraad te realiseren. Mogelijkheden hiervoor moeten per gebied worden bekeken. Een robuuster watersysteem bedient alle belangen in het landelijk gebied. Vanuit dat robuuste watersysteem hebben we de tijd voor noodzakelijke transities en aanpassingen op klimaatontwikkelingen, denk aan het laten migreren van soorten en het minder afhankelijk worden van aanvoer van zoet water. Hierover gaan we graag in gesprek met de provincie, het waterschap en andere betrokken partijen in het landelijk gebied.

Dit bericht is afkomstig van de website van Natuurmonumenten:

https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/zwaakse-weel/nieuws/oplossingen-tegen-verdroging-zeeuwse-natuur

Categorieën
Natuurmonumenten

Veel natuur verloren door droogte

Boswachters constateren deze zomer dat opnieuw veel natuur verloren gaat door de extreme droogte. Beken, vennen en venen verdrogen. Bomen staan al in de herfststand en de heide verdort. Natuurmonumenten heeft in samenwerking met LandschappenNL en het Wereld Natuur Fonds een overzicht gemaakt van droogte-effecten in natuur en pleit voor een structurele aanpak van verdroging met natuurlijke oplossingen.

Al voor het derde jaar op rij kampen we met extreme droogte in Nederland. Een rondje langs de velden levert een bedroevend beeld op. Er zijn niet alleen problemen met de waterstand en de waterkwaliteit, ook veel kenmerken soorten worden veel minder gezien.De natuur staat op een aantal plekken op omvallen, vooral op de hogere zandgronden.

Heide kleurt paars, maar schijn bedriegt

De heide kleurde afgelopen weken prachtig paars, maar de droogte laat ook sporen na. Op veel plekken is de heide deels afgestorven, vooral op de hogere zandgronden in Drenthe, Friesland, Gelderland en Noord-Brabant. Het zorgt voor dode, grijsbruine plekken waar weinig leven te bespeuren is.

heide
Bruine plekken in struikheide, Loonse en Drunense Duinen.

De droogte is dan ook een klap voor veel vlinders die onder andere op de hei leven, zoals de heivlinder, kommavlinder, de zilveren maan en het heideblauwtje. Het zeldzame gentiaanblauwtje werd deze zomer in onze Brabantse natuurgebieden nauwelijks gezien.

Sterfte in bossen

Ook zien boswachters veel sterfte in de bossen door de droogte. Vorig jaar zagen ze voornamelijk dat oude eiken, beuken, naaldbomen door droogte in combinatie met andere factoren omvielen, maar dit jaar is dit erger en sterven ook steeds meer loofbomen.

dode bomen

De sterfte door droogte wordt vergroot in combinatie met andere factoren, zoals boomziektes, plagen (o.a. letterzetter) en neerslag stikstof. Door de droogte sterft ook veel jonge boomaanplant en staan veel bomen al vroeg in de herfststand: de berk zit al zonder blad en eiken laten nu al massaal hun vruchten vallen.

Verdroogd veen

Zichtbare effecten zijn er voor de kwetsbare hoog- en laagveengebieden, vennen en beekdalen. Al zeer vroeg kampten deze watergebonden natuurgebieden met watertekorten. Op meerdere plekken in het land staan delen van veen droog en vindt veenafbraak plaats. Ook het zeldzame trilveen verdroogt.

Beken zelf vallen deels ook droog. Zo is in de Leuvenumse beek een noodmaatregel getroffen om te voorkomen dat de beek droogviel. Door plaatsing van een tijdelijke stuw blijft in ieder geval in een deel van de beek water staan.

droge beek
Drooggevallen Leuvenumse beek.

Minder orchideeën

Overige andere waterafhankelijke gebieden zoals vochtige hooilanden, veenmosrietlanden en bijzondere graslanden zoals blauwgraslanden hebben het zwaar. Kenmerkende planten zoals bepaalde soorten orchideeën zijn aanzienlijk kleiner en/of sterven af. Dit zien we bijvoorbeeld in de Nieuwkoopse Plassen. Daarnaast hebben veel voorjaarsbloeiers een slecht jaar. De veenmosorchis lijkt zeer kwetsbaar in de Vechtplassen.

Geen kwel

Ook plaatsen waar gewoonlijk kwelwater aan de oppervlakte komt, vielen de afgelopen tijd vaak droog, zoals langs de randen van de Sint-Jansberg in Noord-Limburg. Water en drassige zones veranderden in een compleet uitgedroogd gebied. De kwel neemt in dit gebied al jaren af.

geen kwel
De venige delen onderaan de Sint-Jansberg zijn helemaal gebarsten.

Minder kuikens

Verschillende vogelsoorten komen verder onder druk te staan doordat hun leefgebied uitdroogt. Opvallend slecht staan de weidevogels ervoor na een vroeg, droog voorjaar. Dat had zijn invloed op het broedseizoen. Soorten als de grutto en de kievit lieten een dramatisch verval zien. Er waren minder kuikens, er was minder voedsel voor kuikens (insecten) en er was meer predatie door droogte.

Vergelijkbare problemen zien we bij kraanvogels in het Fochteloërveen. Ook moerasvogels, zoals de roerdomp en woudaap, hebben wederom een slecht broedseizoen. Langs de kust, met name in de zeer droge duinen, deden de broedvogels het eveneens slecht.

Drooggevallen leefgebieden

Van water afhankelijke dieren kwamen ook onder druk te staan. Door droogval konden vissen zoals de beekprik en kwabaal moeilijker migreren, met plaatselijk uitsterven als mogelijk gevolg.

Voor amfibieën als de boomkikker, knoflookpad en vroedmeesterpad zijn er minder tot vrijwel geen voortplantingsmogelijkheden doordat hun leefgebieden praktisch droogvallen. Dit speelt ook bij kwetsbare kamsalamanders op de Sprengenberg (Salland) en in Twente, Brabant, Limburg.

Klimmende boomkikker
Boomkikkers kunnen moeilijk migreren.

Ook watergebonden insecten zoals libellen die afhankelijk zijn van vennen, zijn veel minder waargenomen. Zo zijn er dit jaar nog geen witsnuitlibellen gezien in Brabant, slechts een paar in het Fochteloërveen wordt ook gevreesd voor de speerwaterjuffer.

Verdroging aanpakken

Door de droogte ontstaat een domino-effect van tegenslagen voor de natuur. Dat valt op lange termijn steeds moeilijker te herstellen. Er dreigt (onomkeerbare) schade voor flora en fauna. Daarom moeten nu alle mogelijke maatregelen worden ingezet om verdere verdroging te voorkomen en de natuur weerbaar te maken.

Wij pleiten bij provincies en waterschappen voor versnelde aanpak van verdroging waarbij kansen mét natuur worden benut. Meer robuuste, verbonden natuur met een gezonde, klimaatbestendige waterhuishouding. Want die natuur is beter bestand tegen weersextremen en kan zelfs helpen de effecten daarvan tegen te gaan.

Bekijk hier de volledige terugblik op de droogte van Natuurmonumenten, LandschappenNL en het Wereld Natuur Fonds (pdf).

Lees hier meer over ons standpunt over de aanpak van verdroging.

Dit bericht is afkomstig van de website van Natuurmonumenten:

https://www.natuurmonumenten.nl/nieuws/veel-natuur-verloren-door-droogte

Categorieën
Milieudefensie

Wat jij kan doen tegen hitte en droogte in je tuin

Gebarsten grond, geel gras en planten die schreeuwen om water. Al ruim voor de zomer begon, was het ook dit jaar weer te droog in Nederland. Wat kan je zelf doen tegen hitte en droogte in je tuin? Ik geef je 4 tips.

1. Bedek de grond

Door je tuingrond te bedekken – te Mulchen – bescherm je de bodem van je tuin tegen droogte. Bij mulchen bedek je de aarde met een laag organisch materiaal. Tussen de planten in je tuin leg je bijvoorbeeld een laag houtsnippers. Ook kun je gemaaid gras na het grasmaaien op je gazon laten liggen.

Door de aarde te bedekken met een laag organisch materiaal naar keuze, droogt de grond minder uit. En je bent gelijk je tuinafval kwijt. Of wat dacht je van een laag kiezels en schelpen in je tuin? Het staat leuk en ook dit zorgt voor een minder droge grond.

2. Vang je regenwater op

Het is niet altijd verstandig om je planten in droge periodes veel water te geven. Daar worden ze lui van. Planten hebben tijd nodig om zichzelf aan te passen aan droge omstandigheden. De meeste planten kunnen dit prima door hun wortels dieper de grond in te laten groeien. Heb je geel gras? Gewoon zo laten. Het gras herstelt zichzelf prima zodra de droogte weer voorbij is.

Wil je waterverspilling voorkomen? Gebruik een regenton! Want ondanks de droogte, valt er ook méér regen in Nederland. Hoe dit kan? De regen die er valt verdampt te snel weer uit de grond, waardoor we alsnog droge gebarsten grond krijgen. Een goed opvangsysteem voor het regenwater is daarom handig en duurzaam! En nog een tip. Het water waarin je jouw pasta hebt gekookt, kun je ook hergebruiken voor je tuin. In het water zitten goede voedingsstoffen die planten zeer waarderen. 

3. Weg met die tegels

Heb jij ook meegedaan met het NK tegelwippen? De competitie loopt de hele zomer en je kan nog meedoen! Want ook jouw tuin heeft baat bij minder tegels. De tegels houden de hitte makkelijker vast. En ook het regenwater wordt minder goed afgevoerd.

Door tegels uit je tuin te halen en meer groen toe te voegen, blijft je tuin lekker koel. En ook de vogels, vlinders en insecten zijn je dankbaar.

4. Kies de juiste planten

Is de droogte of hitte je planten toch te veel geworden? Of heb je tegels lopen wippen en ben je op zoek naar mooie planten? Plaats dan vooral planten die goed tegen hitte en droogte kunnen. Bijvoorbeeld lavendel, klimop, vlinderstruik, wolfsmelk of de blauwe spirea.

Ook sommige bomen doen het goed bij warme omstandigheden. Denk aan de Franse esdoorn, de vijgenboom en de boomhazelaar. Door bomen te planten, zorg je gelijk voor beschutting en schaduw. Dit is extra voordelig, omdat wind en zon voor extra droogte aan de grond zorgen.

Elk jaar weer droger

Het steeds warmere weer heeft niet alleen invloed op onze tuin. In de hele wereld zullen we steeds meer gaan merken van klimaatverandering. Zuid-Europa zal met zekerheid steeds droger worden. Maar ook Nederland zal meer gevolgen ondervinden.

De aarde warmt razendsnel op. Gelukkig kunnen we de ergste problemen nog voorkomen. Maar dan zullen vervuilende bedrijven wel hun verantwoordelijkheid moeten gaan nemen. Dat is wel zo eerlijk, want zij dragen uiteindelijk het meeste bij aan de opwarming! De overheid kan bedrijven met regels in beweging brengen.

Wat vind jij eerlijke klimaatoplossingen? Vul de enquête in op onze website. Doe je mee?

Dit artikel is afkomstig van de website van Milieudefensie:

https://milieudefensie.nl/actueel/wat-jij-kan-doen-tegen-hitte-en-droogte-in-je-tuin