Steunen van weeshuizen: goede bedoeling, maar geen goed idee

2019 bracht nogal wat aandacht in media en politiek voor de situatie van kinderen in kinderhuizen, ook wel weeshuizen of institutionele zorg genoemd. Vanuit Nederland zien we nog veel vrijwilligers en stagiairs naar het Zuiden afreizen omdat ze graag iets willen betekenen voor kinderen zonder thuis. Fondsen, stichtingen en andere gulle gevers ondersteunen kinderhuizen of andere vormen van grootschalige opvang voor kwetsbare kinderen. Waarom is dat niet goed?

5 redenen waarom je beter geen kinderhuizen kunt steunen

1. Kinderen horen niet in een tehuis, maar in een gezin

80% van de acht miljoen kinderen in weeshuizen wereldwijd heeft op zijn minst één levende ouder. Zij belanden vaak in een tehuis door armoede.  Ouders uit arme gebieden kunnen met de juiste ondersteuning vaak  zélf voor hun kinderen zorgen. Als dat echt niet kan, is onderdak bij familieleden, in een pleeggezin of in een gezinshuis een veel betere plek dan een kinderhuis. Opgroeien in een tehuis heeft vaak een negatief effect op de gezondheid, ontwikkeling en kansen voor de toekomst van een kind. Dit komt vooral door het gebrek aan vaste verzorgers op wie je kunt vertrouwen. Onderzoek laat zien dat kinderen zich beter ontwikkelen in een gezinsomgeving en dat langdurig verblijf in een kinderhuis schadelijk is voor de cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling. Jongeren die het tehuis verlaten als ze 18 zijn, hebben geen familie of ander netwerk meer dat hen kan steunen bij het opbouwen van hun leven.

2. Vrijwilligers en stagiairs dragen bij aan hechtingsproblemen

Kinderen hebben een stabiele en voorspelbare relatie nodig met hun opvoeders. Hechting is een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van kinderen. Als bezoekers komen en gaan verstoren zij deze ontwikkeling. Door het gebrek aan continuïteit is de kans groot dat kinderen last krijgen van hechtingsproblemen. Een hechtingsstoornis is een ernstig psychiatrisch ziektebeeld. Het is wetenschappelijk aangetoond dat een verstoorde hechting een negatief effect heeft op de hersenontwikkeling van jonge kinderen.

3. KInderhuizen zijn big business 

80% van de kinderen in een kinderhuis zijn geen wees. Ze hebben nog één of beide ouders en of andere familieleden. Maar een vol tehuis betekent een volle kassa. Immers, hoe voller het tehuis, hoe meer donaties en cadeaus van vrijwilligers, stagiairs of andere bezoekers. Om de tehuizen te vullen worden kinderen soms onder valse voorwendselen weggehaald bij hun families. Soms is er zelfs sprake van kinderhandel. Veel tehuizen zijn niet bekend bij officiële instanties, waardoor de eigenaren naar eigen inzicht de zorg invullen.

4. Kinderhuizen dragen bij aan het uit elkaar vallen van gezinnen 

Steunen van kwetsbare kinderen in ontwikkelingslanden is populair. Veel mensen willen graag ‘iets goeds’ doen. Ze doneren geld, of brengen als bezoeker geld en cadeaus mee, en blijven ook na hun vertrek geld sturen. Hoe meer geld er naar kinderhuizen gaat, hoe aanlokkelijker ze worden voor gezinnen die in armoede leven. De ouders denken ten onrechte dat hun kinderen in een kinderhuis een betere toekomst hebben dan thuis. Hoewel een kinderhuis vaak zorgt voor beter voedsel, onderwijs en gezondheidszorg, kunnen verzorgers in een tehuis de ouderlijke rol niet vervangen. Ouders hebben minder tot geen contact met hun kinderen nadat zij in een kinderhuis geplaatst zijn.

5. Kwetsbare kinderen lopen in een tehuis een grote risico op misbruik

Door het openstellen van een kinderhuis voor stagiairs, vrijwilligers of toeristen, zijn kwetsbare kinderen óók toegankelijk voor mensen met verkeerde intenties. Steeds meer komen zaken aan het licht van vrijwilligers of mensen die weeshuizen runnen, die zich schuldig maken aan misbruik en fysieke en emotionele mishandeling.

De boodschap dat kinderhuizen geen goede plek zijn om op te groeien, stuit op veel kritiek. Want ‘er ís daar niet anders voor deze kinderen’. Of: ‘Anders komen deze kinderen op straat, in de prostitutie of een andere zeer schadelijke situatie terecht’.

Toch zijn er in heel veel landen vormen van alternatieve zorg beschikbaar. Er is een beweging gaande van lokale organisaties in het Zuiden, die actief werken aan het opzetten van gezinsgerichte zorg. Bovendien kan met het bedrag dat het kost om kinderen in een kinderhuis te laten opgroeien, minstens 10x zoveel kinderen in de gemeenschap gesteund worden. Gezinsgerichte zorg is dus zeker mogelijk, maar wordt tegengehouden door blijvende steun aan weeshuizen die kinderen langdurig opvangen.

Initiatiefnota en onderzoek naar weeshuistoerisme

Door alle aandacht voor weeshuistoerisme en de schadelijke gevolgen ervan, heeft de VVD eind 2018 een initiatiefnota gepresenteerd met beleidsvoorstellen om weeshuistoerisme tegen te gaan. De VVD wil onder andere dat er strenge regels komen voor bemiddelingsbureaus die vrijwilligersplekken aanbieden en dat er geen Nederlands belastinggeld terechtkomt bij organisaties die zich bezighouden met weeshuistoerisme. De partij vindt ook dat er bewustwordingscampagnes nodig zijn. 

Naar aanleiding van de nota vond er in maart 2019 een hoorzitting plaats met wetenschappers en ngo’s, die steun uitspraken voor de initiatiefnota en de gepresenteerde voorstellen.

Daarop volgde begin april een debat met minister Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Op 22 juni jl. informeerde zij de Tweede Kamer over de focus en opzet van het onderzoek: een onafhankelijk onderzoeker brengt in kaart om hoeveel vrijwilligers het gaat, naar welke landen zij reizen, welke actoren welke rol/verantwoordelijkheid hebben in dit verband en wat mede op basis daarvan het handelingsperspectief is voor het kabinet. Het onderzoek start in het najaar van 2019.  

Geen weeshuizen, wat dan wel?

Steun organisaties die het gezin centraal zetten, en hulp bieden in de lijn van de VN Richtlijnen voor alternatieve zorg (link: https://www.bettercarenetwork.nl/pg-17382-7-68260/pagina/achtergrond_alternatieve_vormen_van_zorg.html). Dat betekent bijvoorbeeld dat alles erop gericht is het kind in zijn/haar eigen gezin te laten wonen, en als dat echt niet kan, bij andere familieleden of in een pleeggezin. Kleinschalige zorg, in een kleinschalig gezinshuis, is ook een goed alternatief voor sommige kinderen. Vrijwilligerswerk doen of stage lopen met kinderen in het buitenland? Check dan de criteria voor een goed project: https://www.stopweeshuistoerisme.nl/goedproject/

Meer weten?

www.bettercarenetwork.nl

www.stopweeshuistoerisme.nl

Leave your thoughts

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Fondsen.org
Strandplevier 23
2201 XJ Noordwijk
informatie@fondsen.org
KvK 34160633