Reis door de tijd: 50 jaar Zonnebloemloterij

Eerste Zonnebloemloterij in 1969 
De Zonnebloem was al 20 jaar actief toen het idee ontstond om een loterij te organiseren. De vraag naar de toen veel georganiseerde eendaagse boottochten en koopdagen voor zieken groeide zo hard dat er meer geld nodig was. In 1969 was de eerste loterij een feit. Een lot kostte 2,50 gulden en de hoofdprijs was een DAF 44 Comfort. De vrijwilligers gingen vol goede moed aan de slag en haalden een totaalbedrag van 143.700 gulden op. De Zonnebloemloterij wordt vanaf dan een steeds belangrijkere bron van inkomsten.  

Van handmatig naar geautomatiseerd  
De organisatie van de loterij blijft lang een tijdrovende klus. Tot ver na de eeuwwisseling gaan veel processen handmatig. Van het controleren van de loten op drukfouten tot de administratie. Vooral toen de loten nog op naam werden verkocht. De controlestrookjes met de gegevens van de lotenkopers moesten stuk voor stuk handmatig worden ingevoerd. Veel werk dus, zeker als je je bedenkt dat het aantal verkochte loten de 1 miljoen grens overschreed in 1993! Inmiddels bestaat dit systeem niet meer en zijn er verschillende werkzaamheden geautomatiseerd. Er kunnen nu bijvoorbeeld ook loten ook online worden gekocht. En ook al kunnen mensen voor de uitslag nog steeds terecht op het oude vertrouwde Teletekst, het controleren van de loten op prijzen gebeurt voor het grootste deel via de website.   

Het lotenboekje  
Niet alleen de organisatie van de loterij maar ook het uiterlijk van de loten en het lotenboekje heeft een ontwikkeling doorgemaakt. De loten bleven tot in de jaren 90 eenvoudig, met enkel de noodzakelijke informatie en de invullijntjes. Vanaf 2007 wordt er jaarlijks een ‘gezicht’ van de loterij gekozen. Dit boegbeeld prijkt op alle loten en de bijbehorende communicatiemiddelen. Soms hadden ook hele praktische zaken invloed op de vormgeving. Hoe laat je bijvoorbeeld duidelijk zien dat een omslag van het lotenboekje geen lot is? Het kwam namelijk wel eens voor dat de omslag van het lotenboekje verkocht werd als lot. Ook het scheurlijntje was onderwerp van gesprek. Het ene jaar scheurde het lijntje te makkelijk, terwijl het andere jaar het lot amper los te scheuren was.   

Op de fiets het eiland rond 
Vrijwilligers zetten zich al 50 jaar onverminderd in om loten te verkopen. Zonnebloemafdelingen maken er af en toe een waar feestje van door de loterij af te trappen met een gezellige lotenparty. Onder het genot van een hapje en een drankje worden de lotenboekjes verdeeld onder de vrijwilligers. Ieder jaar komen er weer bijzondere verhalen binnen van vrijwilligers die vol enthousiasme aan het loten verkopen slaan. Samen of alleen. Zo verkoopt een vrijwilliger op Texel al enkele jaren in haar eentje zo’n 1.000 loten door op de fiets langs de deuren te gaan. Texelaars nodigen haar uit voor een kop koffie of zelfs voor een hele maaltijd, zodat ze dan weer vol energie met haar ronde verder kan. 

Omdat het verkopen van loten best wel wat vraagt van de vrijwilligers, wordt er alles aan gedaan om het zo gemakkelijk mogelijk te maken. Zo kunnen tegenwoordig zelfs loten gekocht worden via Tikkie. 

Het bedrijfsleven wordt ook steeds vaker benaderd voor een samenwerking. De Zonnebloemafdeling in Zwijndrecht werkte bijvoorbeeld een keer samen met een lokaal restaurant. Speciaal voor de loterij stelde het restaurant een ‘Zomer Zonnebloem’ menu samen. Bij het hoofdgerecht ontving de gast een lot, waarvan 1 euro door het restaurant werd betaald. En een enthousiaste vrijwilliger uit Rotterdam vroeg de afdelingsmanagers van haar oude werk om een intekenlijst rond te laten gaan onder medewerkers die loten wilden kopen. Op deze eenvoudige maar effectieve manier verkocht ze bijna 2.500 loten!  

De trekking 
In 2019, precies 50 jaar na de allereerste loterij, gaat de trekking voor het eerst helemaal automatisch. Met één druk op de knop zijn de winnaars bekend. Tot vorig jaar ging dat nog heel anders. Winnende lotnummers werden handmatig getrokken. Onder het toeziend oog van de notaris, directeur en enthousiaste vrijwilligers werden de cijfers uit 4 bakken gegrabbeld. Deze vormden gecombineerd het winnende lotnummer.  

Tot 2015 moest de trekkingslijst met winnende nummers binnen 2 dagen op de post naar álle afdelingen in het land zodat de winnaars zo snel mogelijk op de hoogte waren. Sommige toegewijde vrijwilligers kopieerden deze lijst en stopten deze bij iedereen die een lot gekocht had in de bus. Ook dit gaat tegenwoordig volledig digitaal: heb je een winnend lot in handen? Dan krijg je na registratie per mail bericht.   

De loterij heeft flinke veranderingen doorgemaakt de laatste decennia, maar één ding is gelijk gebleven: je maakt nog steeds kans op heel veel mooie prijzen. Waren het in 1969 onder andere verschillende geldprijzen, draagbare tv’s, bungalowtenten, fototoestellen, bandrecorders en koelkasten, nu maak je kans op geldprijzen, Ipad’s, televisies, een dagje uit en een vakantie in eigen land. En dit jubileumjaar kun je, net als bij de eerste loterij in 1969, een auto winnen. 50 jaar verder, zo veel veranderd, en toch nog zo hetzelfde.   

Fondsen.org
Strandplevier 23
2201 XJ Noordwijk
informatie@fondsen.org
KvK 34160633