Meer weten? informatie@fondsen.org

Oerbos en Hoeksche Waard

De Keniaanse Crescentia (52) ontfermt zich over olifanten in het laatste oerbos
van de Masai, Mientje den Boer (57) over de wilgenbossen en akkerranden van
de Nederlandse Hoeksche Waard. Hoewel de twee vrouwen bijna tienduizend
kilometer van elkaar vandaan wonen, delen zij een diepe passie voor
natuurbehoud.

Het is zes uur ‘s ochtends in de Loita Hills, geboortestreek van de Masai, en Moeder
Natuur pakt haar dirigentenstokje op. In een langzaam aanzwellende symfonie
beginnen tropische vogels te tjilpen, waarna krekels inzetten, koebellen gaan
rinkelen en de roep van een Colobus-aapje klinkt. Alle levende wezens ontwaken. Zo
ook Crescentia (52). De moeder van vijf staat op, en opent de gordijnen van haar
slaapkamer.

Tot zover haar kalme ogen kijken ziet zij de uitgestrekte gele savanne met
daarachter de licht glooiende heuvels, met links de heuvelachtige groene oerbossen.
De zon is net wakker en kleurt de lucht in vijftig tinten pastel. Crescentia wikkelt
zichzelf in een felgekleurde Masai-doek en pakt haar stok. Het is tijd om bij de koeien
te kijken.

“Ik ken elke boom en elk dier dat hier leeft”, vertelt Crescentia (‘noem me maar
Cres’), lopend over haar gigantische erf. “En allemaal zijn ze met elkaar verbonden.”
Onder een parapluboom nemen twee Masai-vrouwen, nippend aan een bakkie thee,
de dag door. “De Osokonoi, zoals de Masai deze parapluboom noemen, heeft een
ceremoniële functie en beschermt ons als de zon op haar hoogst is. Eigenlijk zou ie
dus parasolboom moeten heten!”, knipoogt Cres.

Respect afdwingen

Drie Masai-mannen lopen voorbij en knikken eerbiedig naar de rijzige vrouw. Ja,
mannen zijn hier officieel de baas, maar Crescentia zorgt ervoor dat zij en de
vrouwen in haar omgeving respect afdwingen. Vijfentwintig jaar geleden kwam ze
hier aan als vrouw-van; een groentje en outsider. Nu bewaakt zij Kenia’s laatste
oerbos, inspireert vrouwenemancipatie en traint de volgende generatie als hoeder
van Kenia’s laatste ongerepte natuurgebied.

In een vorig leven was Crescentia journalist in hoofdstad Nairobi. Een
duizelingwekkende en stressvolle baan, waardoor haar realiteit gereduceerd leek tot
een eindeloze deadline. “Ik besloot er op een dag gewoon mee te kappen. Ik wilde
iets waardevols opzetten, een gemeenschap om mij heen hebben. Ik voelde heel
instinctief aan dat ik die stap moest durven zetten.”

Dat gevoel herkent Mientje den Boer (57) wel, zegt ze, terwijl ze de tuinbonen en
Roma tomaatjes in haar moestuin in Strijen inspecteert. Ruim zeventien jaar lang
werkte ze als administratief medewerkster bij een bedrijf gespecialiseerd in
rentmeesterschap. Maar de eindeloze ambitie naar harder-sneller-beter voelde op
een bepaald moment niet goed meer. “Ik wilde iets doen met maatschappelijke
waarde, dat goed was voor de aarde.”

Poten in de modder

Nu is duurzame duizendpoot Mientje (onder andere) bezig met haar eigen bedrijf
Hart voor regelen, en werkt ze als landschapsmentor bij de Groene Motor, een
organisatie die natuurbehoud faciliteert. Wil een boer een heemtuin aanleggen, of is
er een damesclubje met wilgenknotgroep-ambities? Dan schakel je Mientje in. Die
komt dan bepakt met haar no-nonsens houding, bijl, zaag en/of heggenschaar
uitleggen, en voordoen, hoe je zoiets aanpakt. “Ik wil mensen stimuleren de
buitenruimte op te zoeken, om te verbinden met de natuur. Lekker met de poten in
de modder dus!”.

Daarnaast is Mientje wandelgids en naar eigen zeggen helemaal verliefd op de
Hoeksche Waard, waar nog lepelaars en zeearenden te zien zijn. Ook is ze veel te
vinden in haar moestuin, waarvan ze jaarrond kan leven. Waar komt haar liefde voor
de natuur vandaan? “Van vroeger. Ik ben op de boerderij opgegroeid, tussen de
kalfjes, paarden en kippen. Mijn vader was altijd al bezig met de ecologische manier
van boeren. We leefden vrij zelfvoorzienend, als een klein eilandje in de wereld.”

Een eilandje in de wereld. Dat is ook hoe de Masai op hun grond leven. Waar alle
andere nationale parken en natuurgebieden door een overheidsinstantie worden
beheerd, houden de Masai zelf de regie over Loita Forest, het laatste inheemse
oerbos en de omliggende savanne, waar Crescentia woont. Ook hier zijn olifanten,
leeuwen, luipaarden en zebra’s te vinden. Maar in plaats van jeeps vol met toeristen,
bergen stropers, buitenlandse invloed en dure lodges, besloot de gemeenschap om
kleinschalige duurzame toeristenprojecten te kiezen, waarin de cultuur van de Masai
centraal staat.

Dicht bij de natuur

“Als je naar de globale context kijkt is het uitzonderlijk dat wij – de Masai- nog zo
dicht bij de natuur staan”, zegt Crescentia, uitkijkend over de geelgroene vlaktes. “Ik
realiseer me dat het vrouwen zijn die hun natuurlijk omgeving voeden, haar
versterken. Zij geven onze cultuur door aan hun kinderen. De natuur is zelf ook een
moeder, op de manier waarop zij zorgt draagt voor het collectief.”

Waar de Masai-oudsten vroeger nog aan de hand van de wolken en de sterren
konden aflezen of er regen of droogte in het verschiet lag, is dat door een grilliger
klimaat steeds moeilijker te voorspellen. “De droogte duurt nu langer, de regens zijn
heftiger en spoelen de oogst weg. Ook wij zitten midden in een klimaatcrisis”, zucht
Crescentia. Om de unieke cultuur van de Masai te bewaren en de band tussen mens
en natuur te versterken, traint zij de volgende generatie Masai als rangers; hoeders
van het land.

“Wij geloven dat alles een ziel heeft, elk blaadje, elk dier. Dat maakt ons natuurlijke
beschermers van onze omgeving. Wij zijn onderdeel van het geheel. Levende
bomen kappen we niet, we gebruiken alleen dood hout. De wilde dieren doden we
niet, dit land is ook van hen. De natuur is niet van ons, wij zijn onderdeel van de
natuur. Wij wonen en leven hier letterlijk tussen de wilde natuur en de wilde dieren. Ik
geloof dat vrouwen instinctief dit collectieve denken vertegenwoordigen, dat het
nodig is om onze vrouwelijke blik op natuurbehoud te verankeren in hoe we de
wereld zien. Ik train jonge mensen om op die manier naar alles om zich heen te
kijken. Zodat ons prachtige Masai-land nooit verloren zal gaan.”

In het zuiden van Nederland is ook Mientje bezig met het verbinden van jongeren
met buiten. Want puur natuur kun je het boerenbedrijf, dat los staat van
natuurgebieden, in Nederland niet noemen. “Jongeren in de stad staan zo ver af van
het buitenleven. Ik krijg soms groepjes van die best moeilijk opvoedbare jongeren uit
de stad, die komen dan een dag meewerken op het land. Eerst is er dat primaire
ongemak, ze willen niet vies worden enzo. Maar binnen een halve dag komt er een
soort rust over die jongens, de voldoening van werken met je handen, de buitenlucht.
Ik vind het belangrijk dat ze zien dat eerlijk en hard werken waardevol is.”

Natuur is veerkrachtig

De natuurgebieden in Nederland waar Mientje werkt zijn veelal ingepolderd. Maakt
het uit hoe jong of oud de natuur is? Voor Mientje niet; “Het is hier niet duizenden
jaren oud, zoals bij Crescentia. Maar dat maakt de modderkruiper, moerasschildpad
en de bevers niet uit hoor! Natuur is heel veerkrachtig. Het eerste jaar dat het
natuurgebied Oeverlanden Strijensas hier af was, hadden we gelijk 200 nestjes
oeverzwaluwen! Je maakt een heuvel, en huppakee daar zijn ze.”

Mientje was vroeger bezorgd, vertelt ze, dat de natuur compleet verwoest zou
worden. “Maar door zo dichtbij haar te zijn, en haar scheppende kracht en flexibiliteit
te zien, heb ik veel meer vertrouwen gekregen in de natuur en natuurbehoud.”

Crescentia zegt dat er een mentale en spirituele transformatie moet plaatsvinden.
“Mensen, vooral mannen trouwens, moeten de natuurlijke omgeving niet gebruiken
en misbruiken voor eigen gewin, maar koesteren. Vrouwen over de hele wereld
moeten opstaan en de balans herstellen, en de band met de wilde natuur herstellen,
zoals wij hier doen in mijn geliefde Masai-land.”

Zoeken in berichten:

Categorieen

Fondsen.org
Strandplevier 23
2201 XJ Noordwijk
informatie@fondsen.org
KvK 34160633