Mindful in het museum

Zondagmiddag 10 maart sta ik opvallend lang voor één schilderij. 20 à 30 minuten kijk ik ernaar, dit is waarschijnlijk langer dan ik ooit voor een schilderij heb gestaan. Ik doe dit dan ook niet zomaar, samen met vijf anderen neem ik namelijk deel aan de activiteit ‘Mindful in het museum’ onder leiding van museumdocent en kunsthistoricus Peter Thissen, waar ik een manier van kunst-kijken ontdek die voor mij geheel nieuw is.

Er zijn verschillende manieren waarop je naar kunst kunt kijken. Wanneer ik naar kunst kijk focus ik bijvoorbeeld op de gebruikte techniek, het kleurgebruik, het kunsthistorische kader, de symboliek of de conceptuele lading van een werk. Bij al deze perspectieven ben je echter vooral bezig met wat je wéét over de kunst. Maar wat gebeurt er als je kunst niet vanuit kennis benadert maar vanuit gevoel?

Dit kun je doen met behulp van ‘Mindfulness’: door je bewust te zijn van je lichaam is het mogelijk om in het hier en nu te zijn, in plaats van je te verliezen in gedachten over de toekomst of het verleden.  

Peter Thissen zegt dan ook tijdens zijn inleiding van ‘Mindful in het museum’ dat we vandaag door naar kunst te kijken eigenlijk een blik op onszelf zullen werpen.

In totaal zijn we ruim een uur in de tentoonstelling ‘Als de luiken sluiten’, in die tijd richten we ons ieder maar op twee werken. Nu is het de bedoeling dat we ons ‘láten kiezen’ door een kunstwerk,  en inderdaad zonder dat ik hier bewust voor kies, maar toch overduidelijk, valt mijn blik op één werk.  

Ik vind stilstand bij een klein paneeltje genaamd De verheerlijking van Maria, ik vermoed dat dit is vanwege het formaat, de diepte en de warmte in het werk, maar de keuze is voornamelijk intuïtief. Bij dit werk sta ik ongeveer 20 minuten terwijl Peter aanwijzingen geeft; aanwijzingen over de manier waarop onze blik het werk kan benaderen. Eerst grijpen mijn ogen naar de details, daarna neem ik meer afstand om een blik te werpen op het geheel, tegelijkertijd ben ik me bewust van hoe mijn lichaam ten opzichte van het werk staat en beweegt. Waar ik als kunsthistorica normaal gesproken zou zoeken naar de religieuze symboliek of de gebruikte techniek voel ik nu een rust in het kijken.

In de tweede ruimte word ik eerst getrokken door Les rochers van Odilon Redon, maar na een paar seconden merk ik dat ik hier niet wil blijven staan. Bij De kamer met balkon in Spurveskjul van Vilhelm Hammershoi vind ik uiteindelijk mijn plek.  Hier ontdek ik wat Peter bedoelt als hij het heeft over ‘de blik werpen op onszelf’. Door de leegte in dit schilderij krijg ik de kans hier mijn eigen gevoelens op te projecteren, dit wordt aangewakkerd door de contrasten tussen licht en donker en de gelijktijdige ruimtelijke en benauwende sfeer van het beeld. Ieder zal er zo zijn eigen gedachten bij hebben en wat ik hier leer over mezelf en vermoed over de gedachten van de kunstenaar houd ik voor me. Maar ik kan iedereen aanraden het mindful kijken zelf te ontdekken en via de kunst de geest een beetje rust te geven!

Op zondag 12 en 19 mei is deze activiteit nog te beleven in Museum Boijmans Van Beuningen.

Birgit van Beek, afdeling educatie en publieksbegeleiding.

Fondsen.org
Strandplevier 23
2201 XJ Noordwijk
informatie@fondsen.org
KvK 34160633